YILBAŞI VE NOEL KUTLAMALARI HAKKINDA NELER BİLİYORUZ

Hz. İsa `nın doğumundan 45 sene önce Julius Sezar`ın yaptığı takvim reformlarıyla senenin başlangıcı Mart ayından 1 Ocağa alınmış.365 gün süren Güneş takvimine uyum sağlamak için belli günler eklenerek dört senede bir tam gün sağlanacak zaman ayarlanması yapılmış.

Eski Romalıların en büyük bayramı yılbaşı olduğundan seçilen Senatörler 1 Ocakta göreve başlar, arkadaşlarının eşliğinde Jübiter Tapınağına yürüyerek gövde gösterisinde bulunurlarmış.Devlete bağlılık andını bildirirlermiş.Bol şarap ve zengin sofralarda yeyip içerler hediyeleşmeler sel gibi akarmış. Daha sonraları Senenin son günü Papa silvester I in ölüm yıldönümü hatırasına Silvester denmiş.(Yüzyıllarca Avrupa da 5 başka tarih ve 7 adet senenin başlangıcı için tarih belirleme imkanı olmuş.)

Din dışı bu gelenekler Katolik kilisesinin gözünde bir diken olarak kalmış. Kilise senenin başlangıç gününü insanlara „Madig“ göstermeye çalışarak yılbaşını oruç tutma günü olarak açıklamış.Yılbaşı kutlamaları durdurulamadan devam etmiş ve Kilise 8. yüzyılda direnmekten vazgeçerek yılbaşını bayram olarak ilan etmiş.

Fakat herkezin kabul ettiği bir yılbaşı tarihinde anlaşma sağlanamadığı gibi, çeşitli yerlerde değişik zamanlarda senenin başlangıç günleri olmuş. Bu karışıklıklar Alman bölgelerinde 16. Yüzyıl Rusyada 1918 e kadar sürmüş.

Kutlamalarda ki gelenekler ve inançlar çoğunlukla günümüze kadar gelmiş.Kim senenin başında balık havuç veya mercimekli yemek yerse sene boyunca para sıkıntısı çekmezmiş. Almanca da yeni yıla girmek olarak tercüme edebileceğimiz”yeni yıla kayma“(rutsch ins neue Jahr) veya yeni yıla atlama (sprung ins neue Jahr) deyimleri hakkında şu bilgilerle karşılaştık.

Yılbaşı gecesi çanlar 12 yi çaldığında ev sahibi ve misafirler birlikte masa veya sandalyelerinden yeni yıla atlarlarmış.(Sprung ins neue Jahr) Tavan kirişlerinin iyice bel verdiği bu olaydan sonra dışarı çıkılır, kırbaç şaklatılır, silahlarla ateş edilerek kötü ruhlar kovalanır, ekin tarlalarına veya meyva bahçelerine ateş edilerek uyuyan tabiat ve verimliliğin bereketin uyandırılmasına inanılırmış. Bunların dışında daha bir çok gelenek adet senenin başlangıcında yapılarak gelecekle ilgili fala bakılırmış.Devamlı yeşil çam dalını yılbaşı gecesi eline alan geleceğini ele alırmış. Çam ağacında kötülük büyü ve sihire karşı kurtarıcı gücünün olduğuna inanılırmış. Yılbaşı gecesi sobanın veya sıcak küreğin üzerine konan çam dalı yaprakları mutluluk getirirmiş. Şayet içi su dolu bir tabağın içine konan çam yaprakları yeşil kalırsa sağlık, lekelenirse hastalık, siyahlaşırsa ölüm olacağına inanılırmış. Daha bir çok inanç ve adetin alduğunu da kaynaklar belirtmekte.Senenin ilk günü bir erkek veya erkek çocukla karşılaşılırsa şans mutluluk geleceğine inanılır bayan veya dişilerle karşılaşılmamaya çalışılırmış.

Tarihi seyri içinde Almanya nın “Weichnacht” Noel Kutlamaları bir çok değişikliğe uğramış. Bunların içerisinde çam ağacının özel bir yeri var.

Devamlı yeşil kalan dallar, soğuğa ve öldürücü kışın karşısında ümit sembolü, karanlığın korkulu güçlerine karşı koruyucu olarak görüldüğü gibi uğursuzluklara karşı sihir olarak tarihin en eski dönemlerinden beri kış günlerinde yerini almış.

1856 yılında Paulus Cassel in yazdığına göre 24 Aralık da Hz. Isa`nın doğumunu kutlamak üzere biraraya gelen Alman Hırıstiyan aile Noel ağacına kırmızı elmalar asarlar ışıklandırırlarmış. Elmanın Noel ağacı meyvası olarak rastlanması hırıstiyan inancının Avrupada yaygınlaşmaya başladığı yıllara kadar gittiğine inanılıyor. Ve Hz. Isa`nın  doğum gecesi Jericho`nun gülü açıldı düşüncesiyle Noel ağacı birleştiriliyor. Ümit ve korkulu karanlık içinde, karanlık gecede açılan cennet ağacından bir şeyler taşıdığına inanılıyor.

Anlatılanlar ve araştırmalar arasında çam ağacının kolayca Almanya coğrafyasında yetişmesi ve hiç solmayan tazelik olarak manalandırılmasıda söz konusu. Hiç kimse tam olarak bölgede bu günkü manasıyla kutlanan çam ağacının tarihçesini söyleyemiyor.

Süslenmiş ilk noel ağaçları 16, yüzyılın sonunda görülmüş. Bu adet yayılarak ilk önce varlıklı ailelerde görülmüş. Ilk ışıklandırmalar 18 yüzyılda görülmeye başlanmış. Daha sonraki yıllarda Thüringen civarında Noel ağacı topları ve süsler icad edilmiş.Günümüzde bütün dünyaya ihraç edilen Noel ağacı kutlaması ve süsleri kültür ve ticaret ihracının bir parçası olmuş.

Yazarın diğer yazıları:

Yılbaşı ve noel kutlamaları hakkında neler biliyoruz
Zamanı saklamanın sihri
Yeşilçamda bir emekci
Milli kültürümüz de nevruz
Düşen Ecyad kalesi ile birlikte aklıma düşenler
Türk avcı Alman “av köpekleri” yetiştiriyor
Türkiye'nin Orkideleri koruma altýna alýnmalý
Dağcılık
Spor kavga deðildir
Baþarýlý olmak zor deðil