Kültürel Aidiyat Farklılığı (2)

Yerli toplum içinde Türk/Müslüman azınlığın dışarıdaki hâl ve hareketleri, davranış biçimleri sözkonusu olunca; şöyle bir bağlantıyla konuyu izaha çalışıyoruz: Namaz bitince sağımızdaki ve solumuzdaki bizi gözetleyen, günahımızı ve sevabımızı kayıt altına alan meleklere, inancımız gereği, selam veren bizler bilmeliyiz ki, hanemiz, derneğimiz veya camimizden ayağımızı dışarıya atar atmaz, bu toplum da bizim her hareketimizi not ediyor, kayıt altına alıyor ve “Hesap Günü”nü beklemeden, aynı günün akşamına veya ertesi günün sabahına televizyon ekranlarına, internet sitelerine, gazete ve daha sonra kitap sayfalarına bazen abartarak, bazen çarpıtarak taşıyor. Burada ilahî adalet aramayın, “defteri sol taraftan verilen” olmaktan kurtulmanız mümkün değil, çünkü bu kültür coğrafyasının ortak inancı; müslüman olarak siz, zaten doğuştan beri günahkârsınız ve Hz. İsa’nın dininden olmadığınızdan dolayı da cehennemliksiniz... Başka bir ifadeyle; sen Almanya veya herhangi bir hıristiyan ülkesine ayak basmadan evvel hüküm verilmiştir: Sen günahkârsın!

Sizinle ilgili bu hükme varan insan, sizi kendisinin dahil olduğu kültür havzasından görmeyen insandır.

Uzun yıllar siyasî mültecilere, müslüman göçmenlere hizmet vermiş, danışmanlık yapmış bir Müslüman Alman hanımefendiyle yapılan söyleşideki anektodu dikkatimi çekmişti. Şöyle diyordu:

Sıkça gidip geldiğim otobüs ve tramvaylarda bir grup Türk ve Faslı gencin uygunsuz hareketlerinden rahatsızlık duyuyordum. Bağıra çağıra ve küfürlü konuşmalarına, oturuş duruş biçimlerine günün birinde dayanaymayıp yanlarına giderek müdahale ettim. Konuşmalarından müslüman olduklarını bildiğimden direk sordum; “Siz müslüman mısınız?” diye. Hepsi birden biraz da iftiharla; “Elhamdülillah” dediler. O zaman bunun gereğini yapın, dedim. Biraz şaşırdılar. “Seni ne ilgilendirir?” dediler. Ben de; çünkü ben de müslümanım, dedim.

Bu gençlere müdahale eden, onları yanlış hareketlerinden dolayı uyaran insan rahatsızlığını dile getirirken; “Çünkü ben de müslümanım” diyor. Müslüman Alman dışlamıyor, onları lanetlemiyor; benzeri hareketler içinde olan müslümanları adeta davul-zurnayla aleme duyuranların aksine, onları cehennemin kapısından geri çevirip cennete yönlendirmeğe gayret ediyor. Kendisi Alman olan bu hanımefendi, Türk ve Faslı gençleri ikaz ederken, onlarla aynı kültür havzasına ait oluğunu, “Ben de müslümanım” diyerek zaten ilan etmiştir.

Birisi, madem benden değilsin, o hâlde sen hep yanlış yaparsın derken; diğeri, madem sen bendensin, o halde sen yanlış yapmamalısın demektedir.

Tanjev Schultz ve Rosemarie Sackmann’ın Almanya’daki Türk gençleriyle yaptıkları bire bir görüşmelerin neticesinde; “Dinin yanısıra misafirperverlik, cömertlik ve ailevî bağlar, kimlik belirleyen özellikler ve davranış biçimleri olarak öncelik kazanıyor” denilmektedir. Dinin şekillendirdiği bu meziyetleri, Türklerden başka herhangi bir müslüman millette de görmek mümkündür.

Alman üniversitelerinde tahsil yapan Türk öğrenciler olarak, bizim dönemimizde (1970-1980’li yıllar) az veya çok, Alman arkadaş çevremiz vardı. Lise mezunu olarak Türkiye’den gelmiş, sonradan Almanca’yı zar zor öğrenmiş bizler için Almanlar arasında arkadaş çevresi edinmek daha zordu. Aradan bunca yıl geçti, bizim burada doğan çocuklarımız şimdi üniversitelerde okuyorlar. Kendisi burada doğup büyüme, Alman vatandaşı ve hukuk talebesi, aile çevresinden bir gencimizin anlattıklarını hayretle dinliyorum:

Bize, yani üniversitede okuyan her milletten müslüman talebelerin topuna birden Almanlar, “Yallas” diyorlar, dedi. İlk defa duyduğum bir kelime, kelimeden de öte bir sıfat... Manâsını soruyorum: Biz müslümanların sıkca kullandığı, “Ya Allah”tan türetilen veya ikisinin birleştirilmesinden ortaya çıkan bu “Yallas” yakıştırmasının bir bakıma, “Şu Ya Allah’çılar” türünden, önyargılı ve aşağılayıcı bir sözcük olduğu ortaya çıkıyor.

Özellikle üçüncü nesil müslüman göçmenlerde, Türk, Arap veya İranlı gibi millî kimliğin yerini din kimliği almış durumda. Bir taraftan dünya çapında din merkezli kültürel çatışmaların körüklenmesiyle Batı’nın müslümanlara karşı aldığı malûm tavır, diğer taraftan göç alan ülkelerin, farklı milliyetlerden müslümanların tamamını dinî aidiyete göre tanımlaması neticesinde, müslümanlık bir üst kimlik olarak kabul edildi ve kabul gördü.

Geride bıraktığımız yüzyıldan günümüze kadar dünya çapındaki göç olgusunu araştıranlar; “Göç kabul eden ülkede kültürel asimilasyon süreci genellikle üç veya dört nesil sonrası için zikredilir (Kultur Migration Psychoanalyse, s.53)” tesbitinde bulunuyorlar. Gerek Almanya ve benzeri ülkelerdeki tahminler ve beklentilerin ve gerekse milletlerarası göç, göçmenlik sürecini araştıranların aksine; bazen ay-yıldızlı kolyesini birilerine gösterircesine göğsünde taşıyanların veya “Yallas” yaftasına karşılık olarak, (sadece yerli-çoğulcu topluma göre değil, bize göre de) kabul edilemez, yanlış davranışlar içinde olan müslüman gençler gibi iftiharla “Elhamdülillah Müslümanım!” diyenlerin, “kültürel istimlak” niyet ve girişimlerine karşı, çok da şuurlu olmayan bir millî ve dinî direnişi olarak değerlendiriyoruz. Bu kendini tanımlama anlayışı, üçüncü neslin hatırı sayılır bir kesimi için “protesto” kimliği mahiyetindedir.

Yukarıda kullandığımız “Kültürel İstimlak (Kulturelle Enteignung)” kavramı, kendisi de bir müslüman olan Alman Sosyolog Imgard Pinn’e aittir. Bayan Pinn,“İslâm’ın ikinci ve üçüncü nesil müslüman göçmenlerde, bir önceki (nesildeki) gibi değerini muhafaza etmiş olması, Alman kamuoyunu şaşırtıyor.” demektedir. Imgard Pinn, Almanya’nın iflas etmiş, başarısızlığı artık bütün kesimlerce kabul görmüş uyum politkasıyla ilgili değerlendirme yaparken; “Bu başarısızlığın sebebini telafi edilebilir kültürel farklılıkta aramak yerine, dine ve katı kurallara fatura edilmektedir. (Imgard Pinn, Verlockende Moderne, s.8) diyor.  

Bize göre de, bu kördüğüm ancak kültürel farklılıkları kabullenmek ve hayat hakkı tanımakla çözülebilir.


 YAZARIN DİĞER YAZILARI:

Kültürel Aidiyat Farklılığı (2)
Kültürel Aidiyat Farklılığı (1)
Ötekine Göre İrade Beyanı
Sessiz Çoğunluğun Sesi Thilo
Avrupa’da Ramazanlaşmak
Nesillerin Kimlik Dili
Müslümana Karşı Müslüman!
Araftaki Nesil
Yunus M.’nin Sırtından ve Ardından
Kültürel Genetiği Değiştirilen Türk
Dinime Söven de Kalan Sağlar da Bizdendir
Su
Ya Bir Yol Bul, Ya Bir Yol Aç, Ya da...
Muhsin’in Nesli
Kendini İfade Edemeyen Müslümanın Tarifi?
İhtiyaç, İhtiras, Sapkınlık
Sen, Sana Emanet
Bu Vebal Kimin?
Vicdan Ayaklanması
Bir İnsan İnşa Etmek
İhanetlik Bizdedir
İmam Hüseyin