Medeniyet Ülküsü (2)


İçinde bulunduğumuz 21. yüzyıl, ideolojilerin bitişine, dinlerin ise geri dönüşüne şahitlik yapmaktadır. Şayet din, kök saldığı coğrafyanın kültürel değerleriyle değil de, baskın medeniyetin değerleriyle yorumlanırsa, hedefinden saptırılmış, içi boşaltılmış veya (sözkonusu İslam olunca) cami içine hapsedilmiş bir din olgusuyla karşı karşıya kalırız. İslâm'ı, Mekke ve Medine'nin ilk dönemlerinden bir türlü yaşadığımız çağa taşıyamayan, cami dışında, yaşanan ve akıp giden hayatın içinde dinin konumunu idrakten ve temsilden yoksun insanların uhdesine İslâmiyet terk edilmemelidir.

Çok basit, sıradan gibi görünen, bazıları için “normal”, bazıları için de “zararsız” bu temayüller beraberinde kültürel yozlaşmayı getirir. Bu yozlaşma da bir başka medeniyete geçişin ortamını hazırlar ki, sözkonusu başkalaşım basit gibi görünen tüketim ve davranış kalıplarının değişimiyle başlar. Tüketim alışkanlığı ve davranış biçimlerini normlaştıran, bir çerçeveye oturtan, yönlendiren hayat anlayışının özünde “din” vardır. Bu din, bazen 'tanrılı’, bazen 'tanrısız’, bazen uhrevî bazen de dünyevî olabilir. Sözgelimi bize göre gerçek din İslâm iken, ötekisine göre de, din gibi algılanan modernizmdir. Müslüman, dinî akidelere riayet eder, inanırken, ötekisi de modernitenin koyduğu kuralların doğruluğuna inanır ve o kriterlere göre hayatını idame ettirir. İnanç merkezli tüketim alışkanlıklarınızın ve davranış biçimlerinizin hülasası sizi, kâinatı idrak etmek ve hayatı yorumlamak noktasına götürür ki, bunun bir başka adı medeniyet telâkkisidir.

Tüketim alışkanlıkları ve davranış kalıpları

Hatırlanacağı gibi, bizim Garplılaşma serüvenimiz, tüketim alışkanlıkları ve davranış kalıplarımızdaki değişikliklerle başladı. Mobilyadan, kıyafete, yemek yeme biçiminden tüketimine, eğlence kültürümüzden aile hayatımıza kadar peyder pey gelen değişiklikler bizi bugünkü duruma getirdi. Hâlâ ehl-i keyf Türk gibi üretirken, Avrupalı gibi tüketmemizin esprisi, Batı tipi tüketim toplumuna olan özentimizdendir. Bu değerler bazındaki başkalaşımın toplum bünyesinde doğuracağı sonuçları ancak o medeniyetin öncüleri görebilirler. Yakın medeniyet tarihimizde Mehmet Akif’ten Muhammed İkbal’e, Ali Şeriati’den Cemil Meriç’e, Necip Fazıl’dan Erol Güngör’e kadar daha nice medeniyet müdafacılarının verdikleri fikri mücadele sayesinde yeniden kendi değerlerimizi keşfetmeye başladık.

Sizi yakın çevreniz veya birlikte yaşadığınız toplumla aynileştiren veya farklılaştıran tarafınız; tüketim alışkanlıklarınız ve davranış biçimlerinizdir. Bir başka ifadeyle; sizi farklı kılan, söyledikleriniz değil, eylediklerinizdir. Zaten tüketim alışkanlıklarınız  ve davranışlarınızdan müteşekkil fiiliyatınız, inancınızın veya taşıdığınız kültürel değerlerin gereğine göre şekillenir. Diğer taraftan, kişi içinde bulunduğu topluma kıyasla, farklı dinî inançlara veya kültürel değerlere mensup olmasına rağmen, onlar gibi tüketiyor ve yaşıyorsa, tasavvur noktasından öteye götürülemeyen, yani özdeğerlerin hayata geçirilemediği bu farklı durum, anakültürle olan bağların giderek zayıflamasının ve değerlerin melezleşmesinin habercisidir.

Söyledikleriniz değil, eyledikleriniz...

Birisiyle karşılaştığınız ve vedalaştığınızda, birisine telefon açarken, hatta telefona çıkarken karşıdakine fırsat vermeden ve görüşmeyi sonlandırırken  hep “selamunaleyküm”le yetiniyorsanız, bu sizin dindar olduğunuz manasına gelmez. Güya dindar olan siz, Allahaısmarladık, Allaha emanet ol, sağlıcakla kal, merhaba, hayırlı sabahlar, günaydın, görüşmek üzere v.b. daha nice sözcükleri günlük lügatınızdan çıkarıp atmış olmakla, dili fakirleşmiş bir dindar olarak arz-ı endam ediyorken; dilden fakir olanın dinden de fakir olduğunu fehmedemiyorsunuz. Siz evde, arabada, işyerinde lalettayin ilahî dinlemekle de dindar sayılmazsınız... Bizi her yönüyle anlatan türkülerimizi, şaheser şarkılarımızı sedece ilahîlere kurban ederseniz, gün gelir ilahîye doyduk, senin gibi dindara da doyduk, denir. Velhasılı; kültürsüzleşen bir dindarlık anlışıyla İslâm veya Türk-İslâm Medeniyeti’nin ne mufazası ne de temsili mümkün olur.

Şayet inancınıza uygun giyiniyor, yiyecekte ve içecekte "helâl" ve "haram" ayırımı yapıyorsanız, kendinize göre de ahlâk ve namus  telâkkiniz varsa; çevrenize farklı bir hayat tarzı ve yaşama biçimine sahip olduğunuzun görüntüsünü veriyorsunuz demektir.   Fakat bu görüntü, sizin essahtan böyle olduğunuza delâlet etmez. Kaplama alanından kurtulamadığınız, "hayata yön veren, bu çağdaki medeniyet telâkkisini İslâm'a yamamaya çalışıyorsanız bu olmaz ( Prof. S. Ökten)". Başka bir ifadeyle; postmodern hayat tarzının normlarına 'İslâmî' bir kılıf giydirmekle farklılığınız kabul görmez.

Atom bombası ve diğer kitle imha silahlarına sahip olmanın veya icat etmenin "üstün medeniyet"e değil, cahiliyet dönemi barbarlığına eşdeğer olduğunu görme ferasetinden uzak olanlar, Batı Medeniyeti'nin öncüleri/ülkücüleri karşısında eziklikten kurtulamazlar.

Açlıktan ölen insanlarla dolu bu dünyada Amerikan kapitalizminin bir  ürünü ve vahşi kapitalizmin bir simgesi hâline gelen, hattızatında ise arazi arabası olmasına rağmen bir gösteriş ve büyüklük taslama vasıtası olarak asfalt yolarda boy gösteren araçla Cuma namazına gelen müslümanın müslümanlığı sorgulanmalıdır. Kâbe, Amerikanvarî içecek reklamlarıyla ve yine ABD menşeli ayaküstü yiyecekçi şirketlerin şübeleriyle muhasara altına alınmışsa, tüketim alışkanlığınızdaki farklılığınızdan geriye ne kaldı? "Helâl Mcdonald's" veya "Mekka-Cola"nız da olsa bile, şeriat mı yoksa fasfood mu? Mekke mi, Atlantik ötesi mi, kim kazanmış olacak? (Oliver Roy, Heilige Einfalt) "

Herhangi bir dünya düzeni veya medeniyet adına birileri sizin hakkınızda karar verip uygulamaya koymadan evvel, siz kendi hakkınızda, medeniyetiniz adına kararınızı verin... “İyi”yi ve “kötü”yü, dostu ve düşmanı, doğru ve yanlışı birileri size enjekte etmeden, imanî, irfanî ve vicdanî ölçülerinizle bu umdeleri kendiniz belirleyin!...  

Kendimizden başlayarak, insanlığa adalet, huzur ve barışı getirecek medeniyete olan sevdamız, bütün ülkülerimizin ülküsü olsun!


 YAZARIN DİĞER YAZILARI:


Medeniyet Ülküsü (2)
Medeniyet Ülküsü
Batı ve Batılı Değerler Tükenirken...
Benden Alkış Bekleme
Güvercinin Aşkı ve Karganın Leşi (3)
Güvercinin Aşkı ve Karganın Leşi (2)
Güvercinin Aşkı ve Karganın Leşi
Hakikat Çıplak!
Benim Farkım, Sesli Düşünmektir
Hâkim Medeniyetin Hâkimiyeti
Gençlik Liderini Arıyor
Siyaseten ve Hakikaten Batı Avrupa Türkleri
Müslümanın Dirilişi
İnandığınız gibi misiniz, yoksa Yaşadığınız gibi mi?
Global Düşünebilmek, İnanabilmek ve Yaşayabilmek (3)
Global Düşünebilmek, İnanabilmek ve Yaşayabilmek (2)
Dostlar veya Muhsin Ceylan
Global Düşünebilmek, İnanabilmek ve Yaşayabilmek