KUTSAL ANADOLU TOPRAKLARINDA

     H.C. Armstrong, 1932 yılında Atatürk hakkında yazdığı ‘Bozkurt’ isimli eseri ile Türkiye’ deki edebiyat ve siyaset çevreleri tarafından çok iyi tanınmaktadır. O ‘Bozkurt’ ismiyle meşhur kitabında bir Batılı olarak  Atatürk’ ü değerlendirmiş, Türke ve Atatürk’ e duyduğu düşmanlığı da hiç saklamadan yazmıştır.Kitap yayınlandığında  o dönemin hukümeti tarafından yasak edilmesine rağmen Atatürk kitabı getirtmiş ve tercüme ettirerek huzurunda okunmasını istemiştir.

Kitap yıllar sonra Türkiye’ de serbestçe yayınlanmış ve geniş bir okuyucu kitlesi bulmuştur. Armstrong’ un bu meşhur kitabının dışında Türkiye hakkında yazdığı bir ikinci kitabı daha vardır. Benim yıllar önce okuduğum ve geçenlerde tekrar elime geçen kitap onun 1950 li yıllarda Anadoluya yaptığı bir seferi anlatmaktadır. Iğdır’ da ‘asık suratlı  insanları’ yla  kitapta yerini almıştır.

Kitap ilk okuyuşta, 1950 li yılların savaştan yeni çıkmış ve dış yardım olmadan kendini toparlamaya çalışan yoksul Anadolu’ sunu anlatır gibi görünmektedir. Ama kitabı daha dikkatli okudukça Armstrong’ un amacı ve hedefi hemen kendini belli etmektedir. Armstrong’ u  karşılayan valiler ve diğer görevlilerin hepsi cahil ve Hrıstıyanlığa düşman insanlardır. O hep gittiği yerlerde Ermenileri ve Ermeni kiliselerini sorunca  şüphe ile karşılanmaktadır.Herkes Ermeniler hakkında ya suskun ya da kin doludurlar. Türkler vahşilikleri nedeniyle bütün Ermeni kiliselerini yıkmış yok etmişlerdir.  O, Karadeniz bölgesinde Yunan izlerini ve kiliselerini ararken, Van, Erzurum, Kars, Iğdır, Ağrı, Mardin ve Kayseri gibi şehirlerde de Ermenilerin izlerinin peşindedir. Ona göre bütün bu şehirlerin sahipleri Ermenilerdi ve Türkler onları yok etmişlerdi.

Kitabı okurken, önyargıların ve fanatizmin bir yazarı ne hale getirdiği adım adım görülmektedir.Batılı yazarlar bu önyargılı bakışlarından ve görüşlerinden bir türlü vazgeçmediler. En hümanisti bile kendilerinden olmayan uygarlıkları ve insanları küçük görmeğe, onların hayatlarındaki farklılıkları aşağılamaya devam ettiler. Bize gelince, bizim halimiz daha da kötüdür.

Bizim yazarlarımız ve poltikacılarımız  gittikleri hiç bir yerde geldikleri ülkeye ait uygarlığın izlerinin peşine düşmezler.Örneğin  400 yıl boyu milyonlarca Türkün yaşadığı Rumeli’ de yüzlerce cami ,  kütüphane, köprü ve başka mimari eserler vardı. Ya şimdi? Ordaki yüzbinlerce Türk öldürülüp yurtlarından kovulurken camileri, mektepleri , kütüphaneleri de yerle bir edildi. Hic bir Batılı yazar tarafından bunlar dile getirilmiyor. Niye dile getirsinler ki onlara göre mimari eser denince  akla sadece kilise gelmektedir.

Daha 15- 16 yıl önce işgal edilmiş Azerbaycan topraklarında yapılanlar şimdiden unutulmaya terkedilmedi mi? Hele bir Anerikalıya, bir İngilize Karabağ’ da yok edilmiş camilerden, okullardan sorun bakın ne cevap verecektir! Onları, müslümana ait nasıl bir mimariye, nasıl bir tarihi öneme sahip olursa olsun bir eser asla ilgilendirmemektedir.Ama beşyüz yıl önce Anadolu’ nun bir köyünde yaşayan ve köyün sadece üçte biri nüfusuna sahip olan Ermenilerin diktikleri bir kilisenin izlerini ta Londradan gelen bir İngiliz akıllara kazımaya çalışıyor.

Armstrong Anadoluyu bir gezgin, tarafsız bir yazar olarak gezmiyor. Adeta bir misyoner, bir Ermeni, Yunan aşığı gibi geziyor. Kafası o kadar karanlık ve gözleri o kadar  kör ki, tarihin gerçeklerini bile dikkate almak istemiyor. Anadoluda hiç bir zaman Ermenilerin çoğunluk olmadıklarını, Türklerden önce Bizanslıların, Ermenileri oradan oraya sürerek ve öldürerek mahvettiklerini, Türkler gelince Ermenilerin onları bir kurtarıcı gibi karşıladıklarını duymak bile istemiyor.
İşte fanatizim denen kavram bu olsa gerek!
Ya biz?
Bizleri hep fanatik müslümanlar olarak damgalıyorlar ama gittiğimiz yerlerde oranın en güzel içkilerinin nerede satıldığını ve  nasıl felekten bir gün çalarak doyunca  eğlenebileceğmizi düşünmekten başka ne yapıyoruz? Hangimiz bir Armstrong kadar Şark kültürüne ve şuuruna sahibiz? Hangimiz yabancı bir memlekete gittiğmizde orda kendi medeniyetimizin izleri aklımıza geliyor? Hangimizin?

SAYFA BAŞI

Yazarın diğer yazıları:

Kutsal Anadolu Topraklarında
Size yakışıyor mu bay Giordano?
Bir Türk Alpereni: İbrahim Bozyel
Türk Don Juan'ı
Dedem Korkut  yom verecek
Dinle küçük adam!
Azerbaycan’da savaş edebiyatı
Tuna nehri akmam, diyor
Gül döksem yollarına
Bir dostun ölümü
Onlar söyledi biz de inandık!!!
Bir roman, bir tesbit ve "Sarı Muallimler"
Bizi Hangi Dünyada Öldürüyorlar Kardeşler
Çok acıtıyor değil mi?
Ağlama Ne Olursun?
İnsanlık öldü mü?
Balık Adam
Yüreği Yaralı Şair, Tofig Abidin
Aman da beyler kavgadan geldim yorgunum...
Ali ile Nino hala yaşıyor
Necla Kelek´in "Yabancı Gelini"
Juan Goytisolo
Ayna Dergisi´nin (Der Spiegel) aynası sadece cin ve şeytan mı gösterir?
Susmak mı bağırmak mı?

   
SAYFA BASI