Şiir saygıyı, sevgiyi, sevdayı, hasreti umudu, vefayı, barışı, kardeşliği ve benzeri kavramları içerisinde barındıran, insanı tarifsiz hislere salan bir duygu yoğunluğu bir yaşam biçimidir. İdeoloji ise kendi egemenliği için bir başkasının hakkını gaspetmeyi, yalanı, riyayı, savaşı, nefreti, kini kapsayan felsefi bir dünya görüşüdür. Bu iki zıt kutbun birbiriyle içiçe yaşayabilmesi olanaksız gibi görünüyor fakat her ne hikmetse bu iki zıt kutup yıllardır içiçe yaşayagelmiş bugün bile az da olsa bu içiçlik devam etmektedir.

Asırlar öncesinin şiirlerinde ideoloji pek fazla göze çarpmazken, 20. yüzyılda başlayan bazı ideolojik akımlar şiiri de kapsamı alanı içerisine dahil etmeyi başarmışlar. Hele bundan 40 –50 yıl önce bu iş öylesine çığırından çıkmışki neredeyse "benim şiirim" , "benim şairim" gibi kavramlar belirmeye başlamış. Dönemin solcu veya sağcıları bunun en açık delirlerdir. Bu ve benzeri akımlar kendi ideolojileri doğrultusunda ki şairlerin hiç bir anlam ifade etmeyen şiirlerini baş tacı yaparken zıt kutuptaki ideoloji şairlerinin en güzel şiirlerini bile kötülemeye çalışmışlardı. Hatırladığım kadarıyla `Çırpınırdı Karadeniz` ve `Haberin Var mı?` şiirleri o dönemlere damgalarını vuran şiirlerdi. Aslında tarafsız bir gözle bakıldığında her iki şiir de biribirinden güzel birbirinden ahenkli şiirler; alkıp bu şiirlere birer ideoloji kılıfı uydurmanın ne anlamı vardı bilemiyorum. Bunu o dönemin taraflarına sormak lazım... Böylelikle insanlar yıllarca güzel şiirlere hasret kalmış, kendini anlatan şiirlerden mahrum bırakılmışlardı.

Hiç unutmam 23 yıllık bir öğretmen dostum bir gün ziyaretime gelmişti. Birkaç kitap ödünç almak için kitaplarımı karıştırırken Nazım Hikmet` in şiir kitabını görünce elinden fırlatarak, "Bunu da şair olarak mı görüyorsun?" deyip tepki gösterirken, ardından da Ahmet Arif’in kitabını görünce tamammen küplere binmişti. Kendisine ”Bir insanın dünya görüşünü paylaşmak, ideolojisini taşımak zorunda değilsin. Ancak şiirin tarifini, amacını, mesajını doğru olarak algılamak için daha önce kimin neler yazdığına bakmak gerekir. Böylece insan bilgi birikimini zenginleştirmiş olur. Şiiri şiir olarak algılayamazsan şiir; tıpkı benim ilk şiirlerim gibi yavan kalır ve şiir adına cinayet işleniş olunur.” dememe rağmen kendisini tatmin edememiştim. Yine bir gün kitapçılar çarşısında karşılaştığım birbaşka dostum aldığım kitapların içerisinde Mehmet Akif, Arif Nihat Asya, Necip Fazıl vebenzeri şairlerin şiir kitaplarını görünce aynen şunları demisti.” Bu şairlere saplanıpta şairim diye gezinme ortalıkta, etrafına bak, geçmişe git nice şairler var” demişti. İmalı bir şekilde bahsetmeye çalıştığı şairleride okuduğumu Kendisine söyleme gereği duymamıştım biliyordum ki beyinlerini kiraya veren bu dostlarıma ne anlatsamda boş. O gün bir kez daha anladım ki, her iki dostumda belli ki kendi ideolojileri doğrultusunda ki şairleri şair olarak, onların şiirlerini de şiir olarak görüyor diğerlerini de görmezden geliyorlardı...

Her kitlenin her ideolojik akımın içerisinde şairlerin, yazarların sanat erbaplarının olması kadar doğal bir sey olamaz. Buna kimsenin bir itirazıda yok. Yanlış olan bunlara birer kutsi kılıf giydirerek diğer kitlelerin yada ideolojik akımların içerisinde ki cevherleri görmezden gelmek, hafife almak hatta aşşağılamak!

Zeten şair şiirini kendi kitlesine hitaben yazmışsa şiir, ideolijik bir söylemden öteye gidemiyor. Ancak şiirini zıt kutuptaki kitleye beğendirebiliyorsa buda bir sanattır, bir maharettir. Kamplaşmaların kutuplaşmaların yerini `bilgi`ye bıraktığı günümüzde yazın hayatıyla uğraşanların hangi ideolojik kamptan olduğu o kadar önemli olmamalı, ne yazdığına bakılmalı! ”Benim sidiğim başkasının balından tatlıdır” demekle kimse bir arpa boyu yol katedemez. Bu bağlamda şiiri ideolojilere alet etmenin bir anlamı yok. Şiirin ideolojisi de olmamalı! Şiir sınırları geniş somut bir varlıktır. Şiiri yazanın bir dünya görüşü, bir ideolojik saplantısı olabilir ancak şiir okuyan okuduğu şiirde kendinden birşeyler bulabiliyorsa, şiirle bütünleşebiliyorsa sorun yoktur. Çünkü şiir sahibini aşarak insanlığa malolmuştur.

Yıllardır  içimde  biriktirdiğim  yada  kıyıda  köşede  not  düştüğüm  birikimlerimi düşüncelerimi  köşe  yazılarına  taşımaya  kalkmadan  önce  edebiyat  bilgilerimi  tekrar gözden  geçirdim.  Yaklaşık  birkaç  aydır  şiir  nedir?  Şiirin   tarifi  yapılabilirmi?  gibi sorulara  cevap  ararken  edebiyat  deryasında  bir  anlamda  boğuldum.  Edebiyat  derya sında  boğulup  kalan  ama  bir  türlü  şiirin  tarifini tam  anlamıyla  ortaya  koyamayan  birçok  usta  şairin  yanında  benim  birikimlerimin  nekadar  payı  olacaktı!..   "Olsun!"  dedim  kendi  kendime.  Öyle  ya!  Düşünceler  hür,  sansürsüz,  prangasız,  önyargısız  olmalı.  Aynı  zamanda  değer  yargılarını  zedelemeden,  temeli  sarsmadan,  doğrulara  saldırmadan  dile  gelmeli!  

Şiirin  tarifini  ararken  Divan  Edebiyatı,  Halk  Edebiyatı (Anonim  Halk  Edebiyatı,  Aşık  Edebiyatı,  Tasavvufi  Halk  Edebiyatı)  Tanzimat,  Servet-ı  Fünün  (Edebiyat-ı  Cedide),  Fecr-i  Ati,  Milli  Edebiyat,  Milli  Mücadele  Dönemi  ve  Cumhurriyet  Dönemi  gibi  değişik  evreler  geçiren  Türk  Edebiyat  Tarihinin  yanısıra   özellikle son  dönemlere  damgalarını  vuran  Beş  Hececiler,  Yedi  meşaleciler,  Garipçiler (I.  Yeniciler)  II.  Yeniciler  gibi  toplulukların  şiir  anlayışlarını  birkez  daha  okuyup hatırlama  imkanı  yakaladım. Böylesine zengin  bir  edebiyat  deryasında  şiir  adına  sözsöylemenin  çok  zor  olacağını  biliyordum.  Hele  hele  dünya  edebiyat  tarihi  içerisinde  şiirin  tarifini  aramaya, şiir  üzerine  söz  söylemeye  kalmak  ilk adımda  tökezlemek anlamına  geliyordu.  Ama  düşünceler  hür,  sansürsüz,  prangasız,  önyargısız  olmalı.  Aynı  zamanda  değer  yargılarını  zedelemeden,  temeli  sarsmadan  doğrulara  saldırmadan  dile  gelmeli!  İlkesinden  hareket  ederek  talebelik  dönemlerimden  beridir  içimdeki  birikintilerin  bir  anlamda  dışa  vurulmasının  doğru  olacağını  düşündüm...

Binlerce  üstad  şiiri  tarif  ederken;  kendi  iç  dünyaları  ile  toplum  arasında  gidip gelmiş,  acının,  sevincin,  hüznün  yalnızlığın,  hasretin,  kadim  sevdaların  tablolarını mısralarında  değişik  şekilde  çizmişlerdir.   Aslında  her  birinin  yaptığı  şiirin  öz  tarifinden  başka  birşey  değil. Kimine  göre şiir  mutlak hakikatı  arama  yolu  kimine  göre ise  şiir;  ruh  halinin  yazıya  geçme  biçimidir.  Daha  talebelik  yıllarımda  içimden  geçen  ve not düştüğüm "Şiir duygularımın  ifadesidir,  beni  dünya'ya  anlatır"  cümlesiyle  aslında  bir  bakıma  şiirin  tarifini  o  yıllarda  aradığımı  hatırladım.

Her  ne  kadar  sözlükler    zengin  sembollerle  ritimli  sözlerle  seslerin  uyumlu kullanımıyla  ortaya  çıkan  edebi  anlatıma  şiir  denir  gibi   somut  anlamda  bir  şiir   tarifi  yapsalar da  acaba  bu  izah  şiirle  buluşan  şiirle  bütünleşen  herhangi  birinin  iç dünyasını  anlatmaya  yetermi?  Ayrıca  düş  gücüne,  hayale,  imgeye,  gönle  seslenen, anı,  duygu,  coşku  uyandıran,  etkileyen  yön  manassında  mecazi  bir  tarif de  bu  tarifin  üstüne  eklenirse  yinede  şiirin  tarifi  tam  anlamıyla  ortaya  koyulmuş  olabilirmi? Zannetmiyorum!  İnsanı  güldüren,  sevindiren,  hüzünlendiren,  ağlatan,  duygu  seline boğan,  tarifi  imkansız  hazlara  salan  şiirin   tarifi    bu  kadar  dar  sınırlar  içerisinde ele  alınmamalı!  Edebiyat  deryası  içerisinde  Bir  çok  usta ve  amatör  şairin  şiir  kitapları  arasında  kaybolan,  bir  çok  eleştirmenin   çuvallar  dolusu  şiir  eleştirilerini  okuyan  ve  toplumun  şiir  duyarlılığını  az  buçukta  olsa  sezebilen  biri  olarak  edindiğim izlenime  göre  şiir;  oldukça  geniş  sınırlara  dayanan  bir  bakıma  sınırları  bile  olmayan  bir  sanat  aynı  zamanda  bir  duygu  yumağı,  aynı  zamanda  öteden  beridir  farklıgörevler  üstlenerek  gelen  yaşayan  soyut  anlmada  bir  varlık!  Öyleyse    şiirin  üstlendiği  bu  görevleri  gözardı  etmemek  gerekir..

Şiir;  sevdalı  birinin  duygularını,  isteklerini,  dile  getiremediklerini  sevdalısına  anlatan  bir  aracı, kendini  yalnızlığın  kucağında  bulanın  yalnızlığını  paylaşan  eş, ensadık dost,  acı çekenin  acılarına  merhem,  gurbettekinin  özlemlerini,  vatan  hasretini,yaşadıklarını sevdiklerine  ulaştıran  bir  haberci  görevindedir.  Şiirin  müziği  yakalandığı  anda da  şiir  bir  şarkı,  bir  türkü  görevindedir...Şiir her  dönemde  farklı  bir kılıkta  farklı  görevler  üstlenerek  ortaya  çıktığına  göre  her insanda da  farklı  algılamalara farklı  yorumlara  neden  olabilir!  Şiiri  bir  duygu  yumağı  olarak  kabul  edersek, "duygu"nun  tarifi  yapılamayacağına  ve  sınırları  çizilemeyeceğine  göre  şiirin de  tarifini tam  anlmıyla  yapmanın  ve  sınırlarını  çizmenin  mümkün  olayacağı  düşüncesinde yim.  Ancak  yapılan  her  tarifin de  bir  şiir  tarifi  olduğunu  kabullenmek  gerekir. Birisi  için  bir  mana  bir  anlam  ifade  eden  herhangi  bir  şiir  bir  başkası  için  hiçbir şey  ifade  etmeyebilir.

İnsanı  güldüren,  sevindiren,  hüzünlendiren,  ağlatan,  duygu  seline  boğan,  tarifi imkansız  hazlara  salan  şiir  bir  bakıma  tarif  edilemez,  sınırları,  çizilemez  bir  varlıkolarak  karşımıza  çıkmaktadır.  

Dünyanın  kaç  yaşında  olduğu  sürekli  tartışma konusudur. Yer  bilimini  inceleyenjeoloji  4  milyar,  gökbilimini  inceleyen  astronomi  dünyayı  2.5 milyar  yaşında  gösterse de  canlılar  tarihi  açısından  bakıldığın da;  dünya  hayatının  ne  kadar  yıllık  bir  geçmişe  sahip  olduğu tam  anlamıyla  bilinmemektedir.  Bilim  adamları  zaman  zamanyaptıkları  çalışmalar  sonucunda  elde  ettikleri  bulguları  milyonlarca  yaşında  diye  nitelerken  (ki  bunun  en  son  örneği  22  Ocak  2000  tarihli  Bild  gazetesi'nde  çıkan  haber de  tekrar  görüldü.  Habere  göre:  Bulunan  bir  dinazor  kalıntısının  107 milyon  yaşında  olduğu  tespit  edilmişti.)   canlılar  tarihini  özellikle de  insanlık  tarihini  net  bir  biçim de  ortaya  koyamıyorlar!..  Hiristiyan  aleminin  Hz. İsa'nın  doğum  gününü  baz  alarak  oluşturdukları  "Miladi  Takvim" e  göre 2000  yılına  girmiş  bulunmaktayız ama  ilk  insan  ve  ilk  peygamber  olan  Hz.  Adem  ile  24.  peygamber  olan  Hz.  İsa  arasında ki  zaman  dilimini  rivayetlerden  öte  ne  bir  takvim,  ne  bir  tarih,  ne de  bir  bilim  adamı  tam  olarak  açıklayabilmiş   değildir.  Gerçi  Miladi  Takvim  kendisinden sadece  bir kaç  bin  yıl  öncesine  ışık  tutabiliyor.   Ancak  ondan öncesi  ise  bir  sır  olarak  gizemini  sürdürüyor.  İnsanlık  alemi  ise  2000  yılına  girildiği  varsayımıyla  yeni  bir  bin  yılı  devirdiğini  sanıp  daha  farklı  beklentiler  içerisine  düştü!... 

Oysa  tarihin  derinliklerine  biraz  yol  alındığın da;  her  yeni  yılın  hatta  her  yeni  günün  insanoğlu  için  bu  beklentileri  beraberinde  getirdiği  görülmektedir.  Mesela  ilk insandan  başlayarak, toprağın  işlenip ateşin  bulunmasına, demir ve tunçun  keşfineköylerin  oluşturulmasına,  şehir  hayatına  geçilmesine,  savaşlara  başlanmasına,  imparatorluklar  kurulmasına  kadar  ve  bu gün ki  teknoloji imkanlarının  üretilip  onlardan doya doya  yararlanmaya  çalışılmasına  kadar  her şeyin  tarihi  bir  süzgeçten  geçtiği;  İlkçağ,  Ortaçağ,  Yakınçağ  ve  Yeniçağ  diye  bilinen  çağların  her  birin de  farklı hayatkriterlerinin  hakim  olduğu  ve  bu  hayat  kriterlerinin  kendi  çağlarına  damgalarını  vurdukları  göze  çarpar...  

Daha  bundan  yüz  yıl önce  binlerce  kilometre  uzakta ki  bir  yerde  yaşananların'canlı  yayın'  aracılığıyla  televizyonlardan  izlenebileceği,  cep telefonu  denen  bir  aygıtın  icad  edilerek  insanın  istediği  anda  istediği  yerle ve  şahısla  iletişim  kurabileceği,bilgisayarın  insan  hayatına  bu  denli  girerek insanın  kendi evinden  banka işlemleriniyapabileceği,  elektrik,  su,  ev kirası  vebenzeri  faturalarını  ödeyebileceği  hatta  bilgisayar  aracılığı  ile  alış  veriş  yapabileceği  kimin  aklına  gelebilirdi ki?  Yada  uzay da  istasyonların  kurulacağını,  insan  geninden  insanın  kopyasının  yapılacağını  söyleseydiniz  kim  inanırdı?  Hatta  günümüz de  birisi  çıkıp;  Önümüzde ki  yüz  yıl da  insan  gibi  sadece  oksijen  teneffüs ederek  çalışan  ve sadece  komutla  kendi  kendine  giden  bir  araba icad  edilecek,  'ışık  hızı'  keşf  edilecek,  artık  herkes  tatil  beldesi  olarak Mars, Venüs  veya  bir  başka  gezegende ki  tatil  köylerinden  birini  seçilebilecek,  isteyen  kendisini  dondurtup  yüz  yıl  sonra  tekrar  ayıltabilecek  derse  acaba  abartı  yapmış  olurmu?   Görülüyor ki  insanoğlunun  içine  düştüğü  farklı  beklentileri,  "Tarihi  süzgeç"   olarak  zaman  kendisiyle  beraber  getirip  insana  sunmaktadır...